از سى روز هرگز زياده نباشد ، و از 29 روز كمتر نبود ، و ممكن است كه تا چهار ماه متوالى سى روز سى روز آيد و زياده نى ، و تا سه ماه متوالى 29 روز 29 روز مىتواند شد و زياده نى . توضيحش به حسب مقام اينكه . . . . ( زيج بهادرى ، ص 50 و 51 ، ط 1 هند ) ماه مبارك رمضان مانند ماه‌هاى ديگر گاهى سى روز است و گاهى 29 روز . شهر رمضان شهر من الشهور يصيبه ما يصيب الشهور من الزيادة و النقصان ؛ فصوموا للرؤية و أفطروا للرؤية ، كه از امام ابو الحسن الرضا عليه السّلام در تهذيب شيخ طوسى روايت شده است ( تهذيب ، ج 1 ، ص 266 ، چاپ سنگى ، رحلى ) . قوله سبحانه : يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ ( البقره 190 ) . و فريقين بالاتفاق از رسول الله صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده‌اند كه : « الصوم للرؤية ، و الإفطار للرؤية » . و نيز در سنن ابى داود از ابن مسعود روايت شده است كه « قال : لما صمنا مع النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تسعا و عشرين أكثر ممّا صمنا معه ثلاثين » . ( ج 2 ، ص 297 ) غرض اين كه مرحوم صدوق در من لا يحضر پس از نقل چند حديث كه هيچ‌گاه ماه مبارك رمضان ناقص نمىشود و هميشه تمام است ، اصرار شديد و اكيد بر تمام بودن آن بدين عبارت دارد : من خالف هذه الأخبار و ذهب إلى الأخبار الموافقة للعامّة في ضدّها اتّقى كما تتّقى العامّة و لا تكلّم إلّا بالتّقية كائنا من كان إلّا أن يكون مسترشدا فيرشد و يبيّن له فإنّ البدعة أنّما تمات و تبطل به ترك ذكرها و لا قوة إلّا بالله . شيخ الطائفة در تهذيبين به چند وجه آن روايات سى روزى را رد كرده است كه به ظاهر آنها نمىشود عمل كرد : « إن هذه الأخبار لا يجوز العمل بها من وجوه . . . » . اين كمترين گويد : بناى شهور در جداول ازياج بر امر اوسط است . يعنى مبتنى بر حركت وسطى است كه از آن تعبير به ماه نجومى مىكنند در قبال ماه واقعى سماوى . در جداول زيجات ابتداى شهور را از محرم مىكنند و ماه‌هاى